การเผชิญกับวิฤตศรัทธาของรุ่นหลานอาข่าที่นับคนเจริญรอยตามเท้าน้อยลงทุกวัน นำมาสู่ปัญหาอันยิ่งใหญ่ในอนาคต คำว่า “หมออาข่า” แห่งภูมมิปัญญาท้องถิ่น ที่คอยเยียวยารักษา บำบัด และทำพิธีกรรมรักษาต่างๆ ที่สืบทอดต่อกันมา กว่าจะตกมาถึงชั่วลูกชั่วหลานอาข่า ต้องใช้เวลาสะสมกันมานับพันปี จนมาถึงนับ พ.ศ.นี้ ลูกหลานอาข่าอย่างพวกเรากำลังจะทอดทิ้ง และละทิ้งมรดกอันนับค่ามิได้นี้ไป

ทำไมผมตั้งชื่อหัวบทความว่า “หมอเทวดาอาข่า” ตามที่ผมได้เรียนรู้และได้เห็นสมัยเป็นเด็กในหมู่บ้านอาข่า “บ้านม้งแปดหลัง” ซึ่งในตอนนั้นยังคงเป็นหมู่บ้านอาข่าที่ความเจริญยังเข้าไม่ถึง ไม่มีไฟฟ้าใช้ (ใช้ตะเกียงน้ำมันก๊าซ) ไม่มีถนนเข้า (ใช้ทางเดินด้วยเท้า) ไม่มีทีวีดู ฉะนั้น ผมก็ได้ได้มีโอกาสเห็นและสัมผัสกับหมออาข่าต่างๆในสมัยนั้นด้วยตนเอง ซึ่งแยกประเภทหมอเทวดา หรือหมอแพทย์ตามภูมิปัญญาท้องถิ่นอาข่าได้ 5 ประเภท คือ

หมอครรภ์ หรือหมอผู้ทำคลอด ภาษาชาวบ้านเีรียกว่า “หมอตำแย” เป็นผู้มีหน้าที่ในการทำคลอด ซึ่งเป็นเชี่ยวชาญ ชำนาญและมีองค์ความรู้ในการทำคลอด ลองนึกภาพดูนะครับ หมอครรค์ ไม่มีเครื่องไม้เครื่องมือ เครื่องอุปกรณ์ต่างๆในการอำนวยความสะดวกเวลาทำคลอดลูก แต่หมอครรถ์อาข่าไม่เคยทำคลอดลูกเสียชีวิต รวมไปถึงผู้เป็นแม่ด้วย (ตามที่ผมได้เห็นและได้ยินมา) ซึ่งการันตีได้ว่า เป็นหมอเทวดาคนหนึ่งในการทำคลอดด้วยสองมือเปล่า ที่วิเศษไปกว่านั้น หมอครรภ์อาข่ายังเป็นผู้ที่รอบรู้ในการดูแลสุขภาพของผู้เป็นแม่และทารกที่คลอดใหม่ด้วย

หมอกายภาพบำบัด เป็นผู้เชี่ยวชาญและชำนาญในการรักษาโดยการ บีบ นวด และกดจุดตามเส้นเอ็นต่างๆตามร่างกาย เช่น เวลาเกิดอาการปวดท้องโดยไม่รู้สาเหตุ หมอภายภาพบำบัดจะไปจับจุดตรงหน้าท้อง ซึ่งทำให้อาการปวดท้องหาย หรือทุเลาลงได้ การรักษาอาการปวดศรีษะ จะทำการใช้สองนิ้ว นิ้วชี้กับนิ้วกลางดึงตรงกลางหน้าผากโดยให้เกิดรอยแดงๆออกมา หรือเิกิดอาการไม่สบายตัวร้อนขึ้นมา จะใช้สองนิ้วดึงหนังบนรอบคอ และดึงแผ่นหลัง ตอนเป็นเด็กผมก็ถูกรักษาด้วยวิธีหลายครั้ง ทุกครั้งที่ทำการรักษาเส็จทำให้ร่างกายสดชื่นมากขึ้น อาการไข้ก็จะลดลงทันที ( ผมพูดอย่างเดียวไม่เห็นภาพ..หลายๆคนไม่เชื่อแน่นอน อยากให้กลับไปถามพ่อแม่ที่บ้านดูนะครับ)

วิธีหนึ่งที่เราได้เห็นกันบ่อยๆในหมู่บ้านอาข่า คือ การเข้าเฝือกไม้ เป็นการเยียวยารักษาผู้คนที่ได้ัรับอุบัติเหตุทางกระดูก แช่น กระดูแข้ง กระดูกขาหักหรือแตก โดยวิธีการนั้นจะใช้ประกอบไปกับคาถา และยาสมุนไพรไปพร้อมๆกัน ซึ่งเป็นเรื่องที่เหลือเชื่อเกินว่า ชนเผ่าอาข่าจะมีวิธีการรักษาแบบนี้ด้วย

ในขั้นตอนการเยียวยากรักษาอาการต่างๆของชนเผ่าอาข่านั้นส่วนใหญ่แล้วจะประกอบด้วย พิธีกรรม คาถา ยาสมุนไพร และผู้ทำการรักษา เป็นองค์ประกอบที่ขาดไม่ได้เลย และการเยียวยารักษาของอาข่านั้นมีเยอะมาก บุคคลคนเดียวไม่สามารถเรียนรู้ทั้งหมดได้ ผู้คนสมัยก่อนที่ไม่มีภาษาเขียน จะช่วกันจำและบันทึกไว้ในสมองกันมาเรื่อยๆจนมาถึงทุกปัจจุบัน

เนื่องจากการเปลี่ยนแปลงของสังคมโลก ไม่ว่าจะเป็นด้วยระบบการศึกษา การมีเทคโนโลยีสมัยใหม่ การหันไปสนใจวิชาแพทย์ทางตะวันตกมากขึ้น หรือแม้กระทั่งการเปลี่ยนไปนับถือศาสนาอื่น ทำให้ส่งผลกระทบโดยตรงต่อการเข้ารับการรักษาแบบพิธีกรรม สิ่งที่จะพอเกี่ยวข้องกับศาสตร์การรักษาโรคของบรรพบุรุษชนเผ่าอาข่าอยู่บ้างก็แค่เรื่องของ ยาสมุนไพร แต่ด้านเรื่องความเชื่อทางจิตวิญญาณหายไป สุดท้ายแล้ว สิ่งเหล่านี้จะยังคงอยู่ และคู่กับชนเผ่าอาข่าตลอดไปได้หรือไม่

บทความข้างบนนี้เกิดจากการผสมผสานความรู้ระหว่างชนเผ่าอาข่ากับมุมมองทัศนะของผม ซึ่งไม่ได้เกิดจากการทำวิจัข และกลั่นกรองมาอย่างถี่ถ้วน ขอให้ทุกคนอ่านด้วยดุลพินิจพิจารณา หากจะนำไปใช้ประกอบบทเรียน หรืออ้างอิงใดๆ ขอให้ไปสอบถามจากผู้หลักผู้ใหญ่ของชนเผ่าอาข่าก่อน

แต่ลูกสาวก็ไม่ยอมอะไรง่ายๆ อยู่แล้ว แกพูดว่า “ ไม่” คำเดียว แล้วหันมาหาฉันแล้วพูดว่า “ม่าค่ะหนูไปก่อนนะ” แต่พ่อแกก็ยังพูดอีกว่า “พ่อขอโทษจริงๆ นะลูก” แต่ลูกสาวฉันไม่พูดอะไรเลย แล้วก็เดินออกไป สามีฉัน พูดกับฉันว่าเขาผิดเองผิดทั้งหมด ทุกอย่างที่เกิดขึ้น ที่มันเป็นอย่างนี้ ก็เพราะตัวเขาเอง เขาร้องไห้กับฉัน ขอโทษฉัน

แล้วพูดเหมือนกับคนที่กำลังจะจากกันไปไกลมากฉันจำได้ว่ามีอยู่วันหนึ่ง ฉันเห็นรถตู้คันสีขาวมาจอดหน้าบ้าน พอดีวันนั้นสามีไม่อยู่ฉันอยู่บ้านกับลูกสาวคนเล็กกันสองคน แล้วมีชายคนร่างสูงใหญ่ ใส่ชุดเหมือนคนมีหน้าทีการงานที่ดี เดินลงมาถามฉันว่า ฉันเป็นภรรยาของ นายเสือใช่ไหม?

ฉันก็บอกว่าใช่ แล้วเขาก็คุยถามต่างๆ นาๆ แล้วสุดท้ายถามฉันว่าอยากให้สามีของตายรึเปล่า? ฉันไม่ตอบอะไรและมองหน้าของเขาอย่างสงสัย แล้วเขาก็ไม่ได้ถามอะไรต่อแล้วก็ขอตัวกลับ ในเย็นวันนั้น ฉันรอสามีกลับบ้านทั้งคืนก็ไม่มีวี่แววเขาจะกลับมา ฉันรู้สึกไม่ค่อยดีเลย จากนั้นสามวัน ทางเจ้าหน้าตำรวจก็มาที่บ้านแล้วมาบอกฉันว่า สามีฉันเสียแล้ว ฉันไม่อยากจะเชื่อหูตัวเองเลย คิดอะไรไม่ออก ไม่รู้จะทำยังไง ก็เลยบอกให้น้องชายของฉันเอง ให้ไปแจ้งข่าวนี้ให้ลูกสาวคนโตทราบ

แล้วก็ให้ไปรับศพกลับมาด้วยที่โรงพยาบาลในตัวอำเภอ สามีฉันของฉันโดนยิงตายค่ะ แต่ไม่ทราบเป็นเพราะเรื่องอะไร มีความขัดแย้งอะไรกันก็ไม่ทราบ เพราะฉันไม่เคยทราบอะไรเลยเกี่ยวเรื่องงานของเขาเลย ถ้าถามว่าเสียไหม? ฉันรู้สึกงงๆ นะตอนนั้นและ รู้สึก สับสน ไม่รู้จะเริ่มต้นชีวิตใหม่กันยังไงดี ฉันต้องดูแลลูกสาวสามคนตามลำพัง

นับตั้งแต่นั้นมา รู้สึกว่ามันเป็นอะไรที่หนักมากสำหรับผู้หญิงคนหนึ่งที่ไม่รู้หนังสือ พูดภาษาไทยไม่ชัดเจน ต้องเลี้ยงดูลูกทั้งสามคนที่กำลังเรียนหนังสืออยู่ หลายอย่างที่ได้เรียนรู้กับชีวิตที่ผ่านมา ที่ได้ใช้ชีวิตกับผู้ชายอาข่าสามีของฉันคนนี้เขาเป็นแรกและเป็นคนสุดท้ายของฉันถึงแม้ว่าการแต่งงานของเราไม่ได้เกิดจากความรักแต่ความผูกพันธ์ก็ทำให้ฉันได้รู้ว่าฉันก็รักเขาด้วยเช่นกัน 

ที่ผ่านมาฉันเคยคิดตลอดว่าทำไมต้องเป็นฉันที่ต้องเจอแบบนี้ ต้องจากบ้านเกิดเมืองนอนมาอยู่ต่างถิ่น ต่างเผ่าพันธ์ แต่พอมาตอนนี้ฉันรู้สึกว่าฉันดีใจที่มันเป็นแบบนั้นตั้งแรก ฉันรู้สึกว่าตอนนี้ตัวฉันเองเป็นคนอาข่าคนหนึ่ง ไม่ใช่คนจีน ดีใจที่ได้เห็นลูกสาวทั้งสามคนเป็นเด็กที่ตั้งใจเรียนมาก

ทุกวันนี้ ลูกสาวคนโตเรียนใกล้จะจบแล้วแกอยากเป็นนักกฏหมายและคงอีกไม่นานคงจะได้ช่วยเหลือชนเผ่าอาข่าด้วยกัน ลูกสาวคนที่สองกำลังเรียนแพทย์ คนนี้เธออยากเป็นแพทย์หญิงผ่าตัด ความฝันของแกอยู่ไม่ไกลเกินไปหรอกค่ะ

และคนสุดท้อง แกกำลังเรียนมัธยมต้นอยู่ค่ะ แต่คนนี้แกอยากเป็นตำรวจหญิง

ตอนนี้ครอบครัวของเรามีความสุขมากค่ะเรามีกันสี่คน และตัวของฉันเองก็หวังว่าครอบครัวของเราจะได้มีโอกาสรับใช้พี่น้องชนเผ่าอาข่า เพราะลูกๆของฉันศึกษาเพื่อที่จะรับใช้พี่น้องชนเผ่านั้นคือความฝันของพวกเธอทั้งสาม ขอบคุณพระเจ้าที่ให้เรามีวันนี้

 ขอบคุณทุกท่านค่ะที่สระเวลาติดตามอ่านผลงานขององค์หญิงน้อยเจอกันใหม่ในเรื่องหน้านะค่ะ มีความสุขกันทุกวันนะค่ะ

องค์หญิงน้อย

ด้วยความที่ยังเป็นเด็กเลยชอบเล่นชอบซนตามประสาเด็กๆ(เล่นทั้งวันจนค่ำเลย อิอิ)  มีวันหนึ่งฉันถือกุญแจบ้านติดไว้กับตัวโดยสวมไว้ที่คอ  วันนั้นฉันไปเล่นน้ำขณะที่กำลังดำนำอยู่สร้อยกุญแจก็หลุดออกไปจากคอ  ฉันเห็นมันตกลงไปใต้ก้นบึง(ฉับชอบลืมตาเวลาดำน้ำ) ด้วยน้ำหนักของมัน มันจึงตกลงไปไวมาก 

ฉันอยากตามไปจับสร้อยมันให้ได้เหลือเกิน  แต่ขนาดนั้นฉันก็เริ่มจะหมดลมหายใจแล้ว  ฉันเลยรีบขึ้นมาจากการดำน้ำ ระหว่างที่กำลังขึ้นมาสู่ผิวน้ำก็เกือบขาดใจตายเพราะเหลือลมหายใจเพียงน้อยนิด  ฉันพยายามจะดำน้ำหากุญแจให้ได้แต่ก็ไม่ได้ เพราะลึกมาก  ลมหายใจฉันไปไม่ถึง

ตอนนั้นฉันกลัวมากเพราะรู้ว่าต้องโดนแม่ตีแน่ๆ  ใครก็รู้ว่าน้ำพ่อฉันดุมาก  ส่วนแม่ก็เข้มงวดมาก  วันนั้นฉันลุกลนมากไม่รู้จะทำยังไงดี  ยิ่งใกล้เวลาเย็นที่แม่จะกลับมาจากการทำงานแล้วเข้าบ้านไม่ได้ แม่ต้องโมโหแน่ๆเลย(ณ เวลานั้นไม่ได้นึกถึงพ่อเลย เพราะไม่รู้ว่าพ่อได้อยู่บ้านรึเปล่าหรือฉันอาจจำไม่ได้)  วันนั้น….ก่อนที่แม่จะกลับมาถึง  ฉันถือจอบที่อยู่ข้างนอกบ้านทุบให้กุญแจหลุดออกจากประตู  แล้วก็จัดการทำงานบ้านและให้อาหารไก่เรียบร้อยแล้วก็หนีไปหลบอยู่ที่อื่น 

จากนั้นก็ไม่รู้แล้วว่าพอแม่กลับมาถึงเกิดอะไรขึ้นบ้าง  อาจจะตกใจและคิดว่าขโมยเข้าบ้านรึเปล่าไม่รู้  ฉันรออยู่จนค่ำที่ใต้ถุนบ้านของเพื่อนบ้านไม่กล้าเข้าบ้านเพราะกลัวแม่ดุและตี  จึงตั้งใจว่าจะรอให้ถึงเวลาเข้านอนแล้วจะรีบไปที่นอนโดยไม่ให้แม่เห็น 

แต่จู่ๆ พ่อก็เดินผ่านฉันไปเพื่อกลับบ้าน  ฉันยังไม่รู้ว่าใครมาเดินผ่าน แต่แล้วพ่อก็กลับมายืนอยู่ใกล้ฉัน แล้วชี้มือพูดว่า มาทำอารัยอยู่ตรงนี้  ทำไมดึกแล้วไม่กลับเข้าบ้าน(เพิ่งรู้ว่าเป็นพ่อ ก็ตอนนั้น) จากนั้นพูดอะไรต่อบ้างไม่รู้จำไม่ได้แล้ว  แต่ฉันกำลังสับสนอยู่ว่าพ่อมาเมื่อไหร่ มาอยู่ที่นี่ได้ไง หรือพ่อเพิ่งกลับมาบ้านตอนนี้  แล้วพ่อก็เดินเข้ามาพร้อมถอดรองเท้าแตะขาหนีบสีเขียวข้างขวา ฉันรู้แน่แล้วว่าจะถูกพ่อตีแต่ฉันก็ไม่กล้าวิ่งหนี 

 พ่อจับแขนฉันไว้แล้วตีก้นฉันซ้ำแล้วซ้ำอีก  ตอนนั้นฉันไม่รู้สึกถึงความเจ็บปวดอะไรเลย  ใจฉันนิ่งเฉยและเย็นชามาก ไม่ได้ร้องไห้ ไม่ได้สะอื้น ไม่มีน้ำตาไหลแม้สักหยด(ทั้งที่ทีปกติแล้ว เป็นคนบ่อน้ำตาตื้น) แล้วพ่อก็ตีหนักขึ้นและถี่มากขึ้นอีก  ในขณะนั้นฉันก็คิดไปว่า  เพราะฉันไม่ร้องไห้เหรอพ่อถึงไม่หยุดตีสักที 

พ่อจะตีไปเรื่อยๆจนกว่าจะทำให้ฉันร้องไห้ให้ได้ใช่มั้ย  พอคิดอย่างนั้นฉันก็เกือบจะร้องไห้ออกมาแล้ว  แต่ก็คิดได้ว่าบ้านเราไม่ชอบให้ร้องไห้ ยิ่งร้องไห้ก็มีแต่จะยิ่งดุและตีหนักว่าเดิม(แบบว่า เคยโดนตีเพราะไม่หยุดร้องไห้ แล้วจะตีจนกว่าจะหยุดร้องไห้  คิดว่าคงโดนกันหลายคนอยู่แหละนะ อิอิ) 

วันนั้นฉันบอกกับตัวเองว่า  ต่อให้พ่อตีจนนั่งไม่ได้  ฉันก็จะไม่ร้องไห้เด็ดขาด  จากนั้นก็จำไม่ได้แล้วว่าพ่อเลิกตีเมื่อไหร่และทำยังไงต่อจากนั้น  แต่ในความทรงจำฉัน เห็นแต่ภาพที่พ่อตีๆๆอยู่เรื่อยๆไม่มีที่สิ้นสุดและในขณะที่พ่อตีฉันอยู่  ฉันเองก็ไม่ได้มองหน้าพ่อสักครั้งเลย 

สุดท้าย….เลยไม่มีใครได้รู้ว่าเรื่องมันสิ้นสุดยังไง เพราะสำหรับคืนนั้นฉันเองก็จำอะไรต่อจากนั้นไม่ได้อีกเหมือนกัน;-)  ^_^…

แต่พ่อของเธอก็ไม่ฆ่า แต่ผลักลูกสาวไปติดผนังเลยชนิดที่ลูกสาวขยับตัวไม่ได้เลย แล้วฉันก็วิ่งออกไปข้างนอก ขอร้องให้คนช่วย แต่เชื่อไหมค่ะว่า ไม่มีใครเข้ามาช่วยเราเลย

เพราะมันเป็นเรื่องครอบครัว ไม่มีใครอยากยุ่ง แล้วสามีก็วิ่งตามออกมา จะมาตีฉันในระหว่างที่ฉันโดนซ้อมอยู่นั้นลูกสาวก็วิ่งออกมาแล้วตะโกนดังมากว่าหยุดได้แล้ว  แต่สามีของฉันก็ไม่ฟังเสียงอะไรทั้งนั้น

แล้วลูกสาวก็กระโดดทีบพ่อของแกเองประมาณสองครั้ง แต่พ่อของแกเป็นคนตัวใหญ่เขาไม่เป็นไรหรอกค่ะ แต่ก็ทำให้เขาเลิกซ้อมฉันแล้วหันไปหาลูก แล้วพูดว่า “ไอ้ลูกบ้า มาถีบพ่อตัวเองได้ไง” แค่นั้นแหละค่ะ ก็เดินไปคว้าไม้ดิบๆ ที่ไหนมาก็ไม่รู้ แล้วจับแขนลูกสาวไว้แล้วตีลูก ชนิดที่แบบว่าไม้หักเป็นท่อนๆ สามท่อนเลย แล้วเลือดก็ไหลตามตัวของลูก

แล้วท้ายสุดก็ไปเอาตอไม้มาเพื่อที่จะฆ่าลูกให้ตายไปเลย ในระหว่างนั้นฉันบอกให้ลูกวิ่งหนี ตอนแรกแกไม่ไปแต่ก็มีคุณป้าคนหนึ่งดึงตัวเธอไป พอพ่อของแกเอาตอไปมาถึงลูกสาวก็ไม่อยู่แล้วก็เลยเอาตอไม้นั้นมาทุบฉันแทน จากนั้นฉันก็จำอะไรไม่ได้อีกเลย มีคนเล่ากันว่าฉันก็ดิ้นเหมือนสัตว์ตัวหนึ่งที่กำลังใกล้ตาย

แล้วก็สลบไปแล้วในคืนวันนั้น หลังจากที่ฉันฟื้นขึ้นมา ก็ทำอะไรไม่ได้ขยับตัวก็ไม่ได้ ตอนนั้นสามีของฉันไม่อยู่ ลูกสาวของฉันก็มาหาฉันแล้วบอกว่า “ม่าค่ะ หนูไม่อยากอยู่ที่หมู่บ้านนี้แล้ว

หนูจะไปจากที่นี่” แล้วลูกสาวฉันเด็กขนาดนั้นแกจะไปที่ไหนได้ล่ะค่ะ แล้วแกยังบอกอีกว่า อย่าบอกพ่อของแกนะ แล้วจะติดต่อกลับมาทีหลัง สักพักก็ได้ยินเสียงรถมาจอดหน้าบ้าน

ลูกสาวกลัวมากรีบวิ่งออกไปทางประตูหลังบ้าน เพราะจำเสียงรถพ่อของแกได้  แล้วจากนั้นฉันก็ไม่เจอลูกประมาณ 1 เดือน ฉันรอลูกติดต่อกลับมาทุกวัน รออย่างทรมารมาก เป็นห่วงมากเหมือนคนบ้าเลย

แต่ในที่ฟ้าก็ยังเมตตาอยู่บ้าน มีอยู่วันหนึ่งลูกสาวติดต่อมา แล้วถามฉันว่าพ่อแกอยู่ไหม? แกคิดถึงฉันมากอยากมาหา แต่กลัวพ่อ ฉันบอกไปว่าไม่อยู่ แล้วแกก็มาหาฉัน ลูกสาวเล่าให้ฟังว่าแกไปอยู่กับหลานชายที่เป็นลูกพี่ลูกของฉันเอง เขาเป็นคนจีนเป็นลูกคุณป้าของฉัน และขอร้องให้เขาไม่ให้บอกใคร ลูกก็ไปช่วยหลานชายดูแลเด็กเล็ก ช่วยสอนหนังสือบ้าง

เล่าให้ฟังตั้งเยอะแยะมากมาย แต่ฉันจำไม่ค่อยได้ เพราะดีใจมากที่ได้เจอลูก ช่วงระหว่างนั้นเรากำลังนั่งพูดกันอยู่ พอดีกับที่พ่อของแกกลับมาพอดี ลูกสาวไม่ทันได้หนี ก็เจอกับพ่อของแกอย่างจังๆ ฉันกังวลมาก

(เจอกันในตอนที่ 12)

ขอสวัสดีเพื่อนๆที่น่ารักทุกคนครับ……..ช่วงนี้ผมก็ค่อนข้างยุ่งกับงานวิทยานิพนธ์ ผมพยายามเร่งเครื่องให้จบภายใจสิ้นปี เพื่อที่จะได้กลับขึ้นมาทำงานเกี่ยวอาข่าเร็วขึ้น จะสังเกตว่า ผมไม่ค่อยออนเว็บ หรือ ออน m มากนัก ออนเว็บคนอาข่าบ้าง เพียงแค่เปิดออนทิ้งไว้ แต่น้อยที่จะได้พูดคุยหรือทักทายกับเพื่อนๆสมาชิก ผมต้องขออภัยมา ณ ที่นี้ด้วย

ต้องขอขอบคุณหลายๆท่านที่คอยช่วยกันบริหารดูแลเว็บไซต์ โดยเฉพาะผู้ช่วยผบ. และขอขอบคุณสมาชิกที่ปฏิบัติตามกฎกติกาต่างๆที่ผมตั้งไว้ หากว่าเป็นเหตุให้เคืองกันก็ต้องอภัยอีกครั้งหนึ่ง ทั้งนี้ก็เพื่อให้การทำงานหรือการใช้เว็บไซต์ต่างๆเป็นไปด้วยระเบียบเรียบ ร้อย

ณ ปัจจุบันถึงว่า สำเร็จไหม หรือพอใจมากน้อยแค่ไหนกับสมาชิกที่เข้ามาร่วมเป็นสังคมอาข่า ชุมชนอาข่า ผมว่า สำเร็จนะ และก็พอใจด้วย จะเห็นได้ว่า สมาชิกอาข่าในเว็บมาจกหลากหลายที่ทั้งในประเทศและต่างประเทศ เช่น คนที่ไปทำงาน ไปเรียนอยู่ต่างประเทศ ออสเตรเลีย ไต้หวัน เกาหลี เมืองจีน สมาชิกเหล่านี้จากบ้านจากเมืองไป ผมว่ามีโอกาสน้อยมากที่พวกเขาจะได้พบปะพบเจอพูดคุยกับอาข่าด้วยกัน ทั้งได้รับรู้ข่าวคราวความเคลื่อนไหวของสังคมอาข่าน้อยมาก แต่เมื่อมีโอกาสเข้ามาเป็นส่วนหนึ่งในเว็บ เว็บไซต์น้ก็เสมือนบ้าน เป็นบ้านที่ได้ติดต่อสื่อสารพูดคุยกับเพื่อนอ่าข่า หรือเพื่อนต่างเผ่ากัน

ณ เวลาขณะนี้เว็บไซต์มีสมาชิกทั้งหมด 2492 คน มีรูปภาพทั้งหมด 30487 ภาพด้วยกัน เยอะไหมครับ เยอะครับ พื้นที่ของเว็บตอนนี้ถูกกินไปแล้ว 15 Gb เฉพาะรูปภาพนะครับ ไม่ได้รวมส่วนอื่นๆ และ ณ วันนี้สมาชิกออนไลน์ในแต่ละวัน 50 กว่าคนทุกวัน บางวันเกือบ 100 คน ซึ่งถ้านับตามจำนวนสมาชิกทั้งหมดในเว็บ ถือว่า ไม่มากในการเล่นเว็บแต่ละวัน ฟันธงว่า จะมีจำนวนสมาชิกเพิ่มขึ้นเรื่อยๆในอนาคตหลายเท่า

แน่นอนว่า ถ้าจำนวนสมาชิกเพิ่มขึ้นเรื่อยๆ พื้นที่ของเว็บไซต์ไม่เพียงพอต่อความต้องการของสมาชิกแน่นอน ทำให้เว็บมีปัญหานานาประการตามมา เพื่อรองรับกับจำนวนสมาชิกที่เพิ่มขึ้นในอนาคต และเพื่อให้เว็บไซต์นี้อยู่คู่กับพวกเราตราบนานเท่านาน จำเป็นที่ต้องเปลี่ยนระบบการใช้เว็บไซต์ใหม่ โดยการเพิ่มพื้นที่การใช้เว็บไซต์ เปลี่ยนจากการใช้แชร์โฮสไปเป็น VPS (Virtual Private Server)

เมื่อค่ำคืนที่ผ่านมา ( 23/08/53) เว็บไซต์เกิดล่มขึ้นมา ช่วงเวลานั้นผมไม่ได้ออนเว็บคนอาข่า มีสมาชิกท่านหนึ่งมาแจ้งว่าเข้าเว็บไม่ได้ ผมก็เลยเข้าใช้เว็บดู ปรากฏว่าไม่ได้ ลองอยู่หลายครั้ง เปลี่ยนทุกเบราเซอร์ อีกทั้งไปไฟล์ต่างๆใน ftp และในฐานข้อมูล แต่ก็ไม่พบความผิดปกติอะไร ผมจึงโทรไปถามเจ้าหน้าที่ของโฮสที่เช่ามานี้ แล้วได้รับคำตอบจากเจ้าหน้าที่ว่า เว็บคนอาข่าทำงานหนักมาเกินไป ใช้พื้นที่ไปแล้ว 15 Gb อีกทั้งมีสมาชิกออนเยอะในแต่ละวันน ระบบการใช้แบบเช่าแชร์โฮสไม่สามารถรองรับได้ เจ้าหน้าที่ย้ำอีกว่า ทางเขาพยายามเปิดเว็บนี้ให้ทำงานแล้ว แต่ก็ไม่ติดจะดับตลอด เขาจึงแนะนำมาให้ไปใช้พื้นที่แบบ VPS

เมื่อรู้ว่าจะต้องได้ใช้พื้นที่แบบ VPS ผมก็มานั่งคิดว่า เอ๋…จะทำอย่างไรดี ถ้าเว็บถูกปิดไปสมาชิกทุกคนจะคิดอย่างไร เพราะอยู่ๆเว็บก็พังเข้าใช้ไม่าได้ ทั้งไม่ได้แจ้งลวงหน้าด้วย และที่คิดหนักก็คือ ค่าใช้จ่ายสำหรับ VPS ราคาของ VPS กับสำหรับผมแพงมากทีเดียว ถ้าจ่ายคนเดียวไม่ไหวแน่ เมื่อเกิดทางตันแล้ว ถามว่า หาทางออกอย่างไร เพื่อที่จะให้เว็บกลับมาใช้ได้เหมือนเดิม และเพื่อที่ให้สมาชิกได้อยู่ในหมู่บ้านนี้อยู่ต่อไป

ช่วงเวลานั้นถ้าให้คิดคนเดียว คิดไม่ออกแน่นอนครับ แต่โชคดีครับที่มีผู้ช่วยผบ. พี่รอม ออนเอ็มอยู่ ผมจึงหันไปปรึกษากับพี่รอม เราสองคนปรึกษากันหลายชั่วโมงทีเดียวครับกว่าจะได้ข้อตัดสินใจให้มีเว็บไซต์ต่อไป สุดท้ายเราสองคนก็ได้ข้อตกลงกันว่า อย่างไรก็ตามต้องให้มีเว็บไซต์ต่อไปเพื่อสมาชิกอาข่าทุกคน และจำเป็นต้องเช่าระบบ VPS มา

ทั้งนี้ก็คุยถึงเรื่องค่าใช้จ่าย สำหรับ VPS เป็นเรื่องสำคัญมากที่สุด อย่างที่บอกค่าใช้แพงทีเดียว ตัวผมคนเดียวไม่สามารถรับผิดชอบได้ จำเป็นต้องขอความร่วมมือและรบกวนในส่วนนี้จากสมาชิกทุกท่าน

แล้ว VPS คืออะไรล่ะ? ทุกคนอยากรู้แน่นอน:: VPS คือ การจำลองเครื่อง Server ประสิทธิภาพสูง โดยจะแบ่งเครื่อง server เพียงเครื่องเดียว ออกเป็นหลาย ๆ เครื่องคอมพิวเตอร์ โดยคอมพิวเตอร์ที่ถูกแบ่งนี้เรียกว่า Virtual Machine

แต่ละเครื่องจะแบ่ง CPU Ram และ Harddisk ออกจากกัน และยังสามารถลงโปรแกรมต่างๆได้ เป็นอิสระ มีความเป็นส่วนตัวสูง ทำให้ข้อมูลของเว็บมีความปลอดภัย ไม่ดับ ไม่เสีย ไม่ล่ม และข้อมูลไม่หาย ( นอกจากผมทำพังเสียเอง ) แม้ว่าเครื่องแม่พัง เพราะแต่ละเครื่องแยกกันทำงานอย่างสิ้นเชิง และที่สำคัญหาก VPS ตัวใดตัวหนึ่งเสียหาย จะไม่ผลกระทบต่อเครื่องอื่นๆทั้งสิ้น

เว็บคนอาข่าผมเปลี่ยนเป็น VPS เรียบร้อยไปแล้วนะครับ เพิ่งไปจ่ายค่าเมื่อเช้านี้สำหรับเวลา 1 เดือน และราคาของ VPS ที่ใช้อยู่ ตกเดือนละ 700 บาท ( ตรงนี้แหละครับ..ที่ผมบอกว่า รับผิดชอบคนเดียวไม่ไหว) ถ้าจ่ายเป็นรายปี ตกอยู่ที่ปีละ 7000 บาทต่อปี เมื่อหักลดเปอร์เซ็นไปแล้ว

ตัวผมนั้นละอายเหมือนกัน ละอายที่เป็นเจ้าของเว็บไซต์แท้ๆ แต่ไม่สามารถแบกรับภาระตรงนี้ได้ ต้องมาเพิ่มภาระให้กับสมาชิกเว็บ ผมต้องกราบขอโทษสมาชิกมา ณ โอกาสนี้ด้วย แต่ทางนี้เป็นทางเดียวที่ผมมองเห็น ณ ขณะนี้ได้ (อยากเกิดมาเป็นคนร่ำรวยเหมือนกัน)

ท้ายสุดขอรบกวนสมาชิกที่มีจิตศรัทธาร่วมบริจาคค่าใช้จ่ายส่วนนี้เป็นรายปี ( ปีละ 7000 บาท) ขอให้แสดงจิตจำนงโดยการลงชื่อตรงกล่องคำเม้น ( ไม่ได้บังคับใดๆทั้งสิ้น ) เอาเป็นว่า มาคิดค่าใช้จ่ายสำหรับปีนี้ก่อน ปีหน้าฟ้าใหม่ค่อยว่ากันอีกที่หนึ่ง ย้ำว่า ไม่ได้บังคับนะครับ ขอให้ทำด้วยความเต็มใจ เมื่อผมได้รวบรวมรายชื่อของผู้ร่วมบริจาคครั้งนี้แล้ว ผมจะมาแจ้งทีหนึ่งว่า ตกเป็นเงินจำนวนเท่าไรต่อคนต่อปีนะครับ ติดตามบล๊อกที่ จากใจผู้ใหญ่บ้านเว็บคนอาข่า

ด้วยความรักษ์อาข่า
ผู้ใหญ่บ้าน

ทั้งในภาคทฤษฎีและปฏิบัติ จากครูผู้ในเรื่องพรรค์นี้เสียก่อน

ตำแหน่งคะจีราดะนี้ จะถูกคัดเลือกและแต่งตั้งจากบรรดาหัวหน้าครอบครัวทั้งหมดในหมู่บ้าน

ลงมติเอกฉันท์ให้รับหน้าที่นี้ โดยจะคัดเอาชายกลางคน ที่สุขภาพสมบูรณ์แข็งแรง ความประพฤติเรียบร้อย

คู่ครองหรือภรรยาตายจาก และเป็นผู้ที่ไม่มีบุตรธิดา

วิธีการผูกมัดใจสามีและลงท้ายด้วยความรู้ในการเสพสม เป็นชายคนแรกของสาวแรกรุ่นทุกคนในหมู่บ้าน

แต่เพื่อความไม่ประมาทพวกเขาก็มีกฏเกณฑ์เพื่อป้องปรามอาการใจแตกทั้งของพ่อครูและลูกศิษย์

คือ     คืนเดียวในป่าเท่านั้น สำหรับบทเรียนพิศดารบทนี้

หลายครั้งที่เห็นภาพพ่อแม่ลูกเดินหรืออยู่ด้วยกัน  มันมีความรู้สึกว่าภาพนี้มันช่างใจร้ายกับฉันเหลือเกิน  เหมือนมีมีดคมๆมากรีดหัวใจอย่างไม่ปราณี ฉันคิดอะไรไม่ออกนอกจากจะคิดแต่ว่า…เรามีพ่อหรือเปล่านะ  ความจริงฉันก็รู้ว่าฉันมีพ่อบังเกิดเกล้า แต่ในความหมายที่ฉันสงสัยนั้นคือ …เรียกว่าพ่อได้รึเปล่า…  เวลาใครถามหรือสอบถามข้อมูลเกี่ยวกับครอบครัวก็มักจะถูกถามว่า…หนูมีพ่อมั้ย …คือ………คำถามนี้เป็นคำถามที่กวนใจและอึดอัดใจที่จะตอบมากๆ

ตอนนั้น  ฉันไม่เข้าใจว่า  ็“พ่อ”  ต้องเป็นยังไง แล้วอย่างพ่อฉันเรียกว่าพ่อได้รึเปล่า  ด้วยความที่ไม่มั่นใจในคำตอบ  ฉันจึงมักจะตอบว่า เอ่อ….เอ่อ….หนูไม่มีพ่อค่ะ  จริงๆฉันก็อยากตอบว่ามีพ่อ แต่ฉันพูดไม่ออกว่าฉันมีพ่อ  บางทีฉันก็ตอบว่า …คือ….หนูไม่ได้อยู่กับพ่อค่ะ และไม่เคยรู้อะไรเกี่ยวกับพ่อเลยค่ะ  เวลาใครคุยกับฉันและพูดถึงพ่อฉัน   ฉันมักจะบอกว่าไม่ใช่พ่อฉัน เพราะฉันไม่เคยยอมรับว่าเขาเป็นพ่อ  และฉันก็ไม่ได้เรียกเขาว่าพ่อต่อหน้าคนอื่นๆ 

แต่ฉันจะเรียกชื่อเขาแทน  ตอนนั้น…ถ้าเป็นไปได้…ฉันขอเลือกที่จะไม่มีพ่อจริงๆเหมือนเด็กคนอื่นๆอีกหลายคน  มากว่าที่จะมีพ่อแต่เหมือนไม่มีพ่อ ฉันมักจะพูดว่า…ไม่มีพ่อดูแลเพราะเสียแล้ว ก็ยังน่าฟังน่ายอมรับได้ดีกว่าที่มีพ่อแต่เหมือนไม่มีพ่อ  เพราะมันไม่รู้จะหาเหตุผลอะไรมาอ้างให้ฟังดูดีได้เลย สงสัยใช่มั้ยค่ะ ว่าทำไมฉันถึงไม่ยอมรับเขา  เพราะอะไร อย่างไร ทำไมฉันถึงคิดบ้าๆแบบนี้ได้ 

ฉันไม่ค่อยมีความทรงจำที่ดีๆกับพ่อสักเท่าไหร่  ก็เข้าใจว่าในสังคมและวัฒนาธรรมของอาข่านั้นมีช่องว่างระหว่างพ่อแม่ลูกมากและสงวนท่าทีในการแสดงออกถึงความรักความห่วงใยมาก  ซึ่งเป็นอะไรที่ยากมากที่จะเห็นสักครอบครัวที่มีความสนิทสนมใกล้ชิดกันและแสดงท่าทีกันอย่างเปิดเผย  ครอบครัวฉันก็เหมือนๆกับครอบครัวอื่นๆ  แต่ต่างกันตรงที่แต่ละครอบครัวก็มีความเป็นไปที่ต่างกันไป

สมัยที่ยังเด็ก ฉันไม่ค่อยมั่นใจเลยว่า ครอบครัวฉันเคยอยู่พร้อมหน้าพร้อมตาและเคยรับประทานอาหารร่วมกันรึเปล่า  เพราะฉันจำไม่ได้ว่าเคยมีเลยหรือฉันเองที่จำไม่ได้รึเปล่าก็ไม่รู้นะ  ฉันไม่เคยรู้เลยว่าพ่อกับแม่หย่ากันเมื่อไหร่ รู้เพียงว่าพ่อทิ้งเราไปตั้งแต่ฉันยังเด็ก 

ฉันไม่เคยจำได้แม้สักช่วงว่าพ่ออยู่บ้านและเข้าใจว่าไม่เคยนอนกับพ่อ คือไม่เคยเห็นพ่อนอนอยู่ในบ้านอ่ะ(นอกจากตอนเด็กเล็ก ที่แม่บอกว่าฉันติดพ่อ จะนอนกับพ่อตลอด )  แม่บอกว่า  พ่อค้าขายต่างหมู่บ้านนานๆทีถึงจะกลับมา  ในชีวิตประจำวันช่วงวัยเด็กของฉันไม่ค่อยมีภาพของพ่อมาเกี่ยวข้องสัมพันธ์ด้วยนัก  และเท่าที่มีอยู่น้อยนิดก็เป็นภาพที่ไม่ค่อยจะน่ายินดีด้วยเลย……..

…เพราะสังคมที่หลายหลากทางวัฒนธรรม เพราะใจของแต่ละสังคมที่ไม่เหมือน ใช่ว่าอีกฝ่ายจะน้อมยอมรับอีกฝ่ายเสมอ แต่ก็ใช่ว่าทุกฝ่ายจะไม่ยอมรับเรา …วันนี้เราได้สู้ ทว่าต้องสู้อย่างสันติ เรียกร้องอย่างสันติ การชนะที่แท้จริง ไม่ใช่ให้สังคมยอมรับ หากแต่เราเองต้องเป็นมิตรกับอีกฝ่าย เห็นด้วยกับการที่พี่น้องอาข่าเราออกมาแสดงจุดยืน เพราะ ณ วันนี้ไม่ใช่อดีตที่เคยถูกอีกสังคมยัดเหยียดให้อีกต่อไป เพราะวันนี้เรามีหลายคนที่พร้อมเปล่งพลังเสียงไปพร้อมๆกัน อาจไม่ใช่หน้าที่โดยตรง ทว่าเป็นความรู้สึกจากจิตใต้สำนึกที่เราต้องร่วมด้วยช่วยกัน ณ วันหนึ่งสังคมที่เคยถูกตราหน้าโดยความต่างๆ อาจกลายเป็นแค่นิทานปรัมปราหรืออาจกลายเป็นประวัติศาสตร์ก็สุดแล้วแต่ ล้วนขึ้นอยู่กับเราทุกคน ณ วันนี้นี่เอง
…แม้นสองมืออันน้อยนิด กระบอกเสียงจะแหบและเหือดหาย หรือกายจะดับเป็นธุลีผง หากได้ลงมือทำแล้ว ความสำเร็จไหนเลยจะอยู่ไกล…

หากคิดย้อนกลับไปเมื่อครั้งที่คนสังคมนอกเข้ามาในสังคมอาข่าใหม่ๆ หากลองตั้งสมมติฐานดู อาจเป็นไปได้ไหมระหว่างคนที่เข้ามาหาข้อมูลกับคนอาข่าเราเกิดสื่อสารกันที่ผิดพลาด อาจเป็นไปได้ไหมที่คนอาข่า(บางคน) ที่ไม่เข้าใจจริงๆบอกข้อมูลที่ผิด อาจเป็นไปได้ไหมที่สังคมภายนอกจงใจทำเพื่อการค้าอะไรบางอย่าง หรืออาจเป็นไปได้ไหมที่เราเคยเป็นอย่างที่เขาว่า และอาจเป็นไปได้ไหมที่ข้อมูลที่เราพูดถึงกันอยู่ เป็นแค่เรื่องที่ใครบางคนปลุกปั่นขึ้นมา…

เพราะเราไม่สามารถหาคำตอบโดยการ คิดอย่างเดียวได้ ประวัติศาสตร์ การบันทึกต่างๆ ประเพณี วัฒนธรรม ต้องมีมูล ต้องมีหลักฐาน ทั้งนี้เพราะไม่มีข้อมูลใดได้บอกไว้ว่าสังคมอาข่ามีลานสาวกอดที่ชายหนุ่ม หญิงสาวมาเกี้ยวพาราสีกัน เพราะไม่มีข้อมูลไหนกล้ายืนยันว่าเป็นแบบนั้น เป็นแบบนี้ ครั้งถามเข้าจริงๆก็มักจะบอกว่า …เขาว่ากันอย่างนั้น เขาว่ากันอย่างนี้ หรือจะบอกว่า “ก็หลักฐานเขาเขียนไว้แบบนั้นอ่ะ” หากถามเข้าไปอีกว่า “แล้วคุณเชื่อในสิ่งที่เขาพูดนั้นหรือ?” ใช่ ทุกคนไม่กล้ายืนยันต่อ

เพราะสังคมที่ไม่รู้ในเรื่อง สังคมอาข่าจริงๆเข้ามาหาข้อมูล แล้วคัดเอาข้อมูลเพียงเศษเสี้ยวหนึ่งที่ไม่รู้ว่าจะเป็นข้อมูลถูกหรือเปล่า ไปเป่าประกาศ ไปทำโน่นทำนี่…สังคมอาข่าถึงถูกตราบาป

ไม่ว่าจะเป็นข้อมูลจริง หลักฐานจริง หนึ่ง…ต้องได้รับการยอมรับจากคนที่เป็นเจ้าของวัฒนธรรมเองจากทุกฝ่าย สอง…เจ้าของวัฒนธรรมร่วมกันยืนยันว่าสิ่งนี้ใช่ สิ่งนี้ไม่ใช่ นั่นจึงจะเป็นข้อมูลที่ควรบันทึกได้ สาม…ไม่ว่าประวัติศาสตร์ชาติใดก็ตาม หลักฐานต้องมี มีไว้ยืนยัน

ณ วันนี้ถามสังคมภายนอกว่า “เอาหลักฐานมาดูสิ” แน่นอน สิ่งที่จะได้ยินมักไม่ใช่หลักฐาน แต่เป็นการบิดเบือน อ้างโน้น อ้างนี่ สารพัดอ้าง…

เพราะเราไม่สามารถเชื่อด้วยกัน ฟังตามๆกันมา…เพราะเราไม่สามารถเชื่อโดยอ้างว่าสืบๆกันมา…เพราะเราไม่สามารถเชื่อโดยการตื่นข่าว…เพราะเราไม่สามารถเชื่อโดยการอ้างโน้นนี่…เพราะเราไม่ สามารถเชื่อโดยการนึกเดาเอาเอง…เพราะเราไม่สามารถเชื่อโดยการคาดคะเน…เพราะเราไม่สามารถเชื่อโดยการตรึกตรองเอาการ…เพราะเราไม่สามารถเชื่อโดยการบอกว่า มันถูกต้องตามจารีตของเรา…เพราะเราไม่สามารถเชื่อได้โดยเห็นว่าผู้พูดนั้น น่าเชื่อถือได้…เพราะเราไม่สามารถเชื่อได้โดยถือว่า…เขาเป็นครูของเรา

ทว่าการเชื่อจะเป็นการเชื่อที่ถูกต้องที่สุด มาจากการที่เราพิจารณา มีหลักฐาน มีข้อมูล ซึ่งต้องเป็นหลักฐานจริง ต้นฉบับจริงๆ พิจารณาเห็นว่าสิ่งนี้ไม่มีผลร้ายต่อคนอื่น เห็นว่าสิ่งที่เป็นประโยชน์กับคนหมู่มาก เมื่อนั้นแล จะเป็นการเชื่อที่สมเหตุสมผลที่สุด

เพราะไม่มีลัทธิใด ไม่มีศาสนาใด สอนให้คนเชื่ออย่างผิดๆ ทุกศาสนาล้วนแล้วแต่เป็นวิทยาศาสตร์อยู่ในตัว คือเชื่ออย่างมีเหตุผล เช่นเดียวกัน อาข่าเรามี…มีเหตุผล

จริงอยู่ ข้อมูลของสังคมอาข่าถูกเขียนออกมาเป็นหนังสือหลายเล่ม หลายตำรา แต่แทบหาตำราที่คนเขียนเป็นคนอาข่า เกือบทั้งหมดล้วนแล้วแต่เป็นคนนอก และเพราะเหตุนี้นี่เองที่คนเขียนไม่ได้ร่วมวิถี ไม่เข้าใจอย่างถ่องแท้ ไปเขียน ไปบอกต่อๆ ผิดกันไปเป็นขบวน

…สายน้ำที่ไหลผ่านไป ไม่สามารถไหลย้อนกลับมาได้อีกฉันใด ข่าวที่รั่วไหลไปผิดๆก็ไม่สามารถไหลมาให้แก้ไขแล้วไหลไปตามเดิมได้อีกฉันนั้น…

แต่ความจริงก็คือความจริง เพราะความจริงเป็นสิ่งไม่ตาย

ต้องย้อนมาดูว่า ณ วันนี้ใครกันที่กำความจริง ใช่ เพราะเรากำลังพูดถึงสังคมอาข่า เรารู้สังคมอาข่าเองมากกว่าคนอื่น เรารู้ความจริงมากกว่าคนอื่น ด้วยเหตุนี้ เราจึงต้องกล้าจะแสดงจุดยืนว่า อะไรคือสิ่งที่เป็นตัวของเรา อะไรเป็นเพียงนิทานปรัมปราที่สังคมกลุ่มหนึ่งแต่งขึ้นเพื่อเล่าให้เด็กน้อย ฟังก่อนนอน

ทั้งนี้สามัคคีคือพลัง พลังที่จะดันให้เราได้ร่วมทำในสิ่งที่ถูก แก้ไขในสิ่งที่คนอื่นเขาทำผิดบนกระดาษข้อสอบของเรา เราต้องร่วมกันแก้ เพราะกระดาษข้อสอบฉบับนี้เป็นของเราทุกคน แต่หากถามว่าเราจะแก้เพื่ออะไร เพราะเรากำลังให้สังคมรู้ในสิ่งที่เป็นตัวเราจริงๆนั่นอง

เมื่อใดเรามีพลังในตัวเองพอ เราออกมาบวกกับอีกพลังหนึ่ง กลายเป็นสอง กลายเป็นร้อย กลายเป็นล้าน… เมื่อนั้นเราจักรู้ว่า การกระทำของวันนี้ เราคิดไม่ผิดเลย

ออกมาเปล่งพลังเสียงพร้อมๆกัน บอกไปว่าสังคมเราเป็นแบบนี้ บอกไปว่าสังคมไม่ได้เป็นอย่างที่เขาว่า อันที่จริงเราไม่จำเป็นร้อนตัว แต่ในกรณีนี้ ความรักในความเป็นอาข่า สายเลือดอาข่า บอกว่าอย่าปล่อยให้คนอื่นเข้าใจผิดไปเรื่อยๆ เดี๋ยวลูกหลานไม่ภูมิใจในความเป็นอาข่า ไม่ใช่ว่าเราร้อนตัว แต่หากไม่เรียกร้อง นั่นหมายถึงว่า เรายอมรับในสิ่งที่เขาว่า

เพราะเราต้องสู้กับความจริง เพราะพี่น้องอาข่าคือคนรู้ความจริง พี่น้องอาข่าเรานี่ต้องเป็นคนบอกสังคมว่า อะไรจริงไม่จริง

ในความเป็นจริงของโลกที่จารึก หน้าประวัติศาสตร์แบบผิดๆบ้าง คลาดเคลื่อนบ้าง  เลยทำให้ความภูมิใจในชาติมีไม่เต็มที่ ต้องมาทรยศชาติอยู่ร่ำไป

เพราะเหตุนี้นี่เอง วันหนึ่งหากรุ่นเราไม่ช่วยกันรักษาหน้าประวัติศาสตร์ไว้อย่างถูกต้อง ลูกหลานในอนาคต สักวันอาจเป็นอย่างสังคมที่ทรยศชาติ ทรยศตัวเองก็เป็นได้

…ขอเพียงสู้อย่างสันติ เพราะสันติในตัวเอง สันติกับเขา ก็สันติกับโลกด้วยเช่นกัน

www.lochingcha.com

19/08/2553

1.Forward mail from พี่อาจู ประธานชมรมไทยอาข่า

ถึงพี่จุทามาศและพี่ปนัดดาที่นับถือ
ผมจะต้องขอความร่วมมือจากท่านทั้งสองเป็นหลัก เพราะท่านทั้งสองถึงแม้ไม่ได้เป็นอาข่าแต่เข้าใจในบริบทของอาข่าดีกว่าคนอื่นๆ และเข้าใจสภาพสังคมของคนไทยดีกว่าพวกผม ผมจะเอาเรื่องราวที่ได้แลกเปลี่ยนทางจดหมายอีเล็คทรอนิกปรึกษากับคณะกรรมการชมรมไทยอาข่า ในวันที่ 20 ส.ค. ที่จะถึงนี้ครับ
เชื่อมั่น
อาจู
…………………………
สวัสดีค่ะ
อันที่จริงทำเป็นลายลักษณ์อักษรก็ดีเหมือนกัน ถึงทั้งระดับจังหวัด และระดับรัฐบาลหรือกระทรวงก็ได้นะคะ เขียนให้เห็นถึงผลกระทบที่เกิดขึ้นจากหนังสือการ์ตูนดังกล่าวต่อชนชาติอ่าข่า

ในขณะเดียวกัน กลุ่มเด็ก เยาวชน และพี่น้องอ่าข่าต้องได้เรียนรู้ถึงประเด็นวิพากษ์วิจารณ์นี้ด้วย พร้อมทั้งมีความสามารถในการแสดงความคิดเห็น และช่วยกันขยายความคิดด้วยนอกจากนี้ในกลุ่มพี่น้องต่างชนชาติ เช่น ชาติพันธุ์ไทย ชาติพันธุ์ลีซู ฯลฯ ก็ต้องได้รู้เรื่องราวเหล่านี้ด้วยเช่นกัน

ข้อสำคัญต้องอธิบายได้ว่า มันส่งผลกระทบอย่างไรต่อชนชาติในอดีต ปัจจุบัน และอนาคตข้อมูลต้องเพียงพอและหนักแน่นกว่าการใช้เพียงอารมณ์ความรู้สึกค่ะ

การประชุมวันที่ 20 นี้ของคณะกรรมการจะมีประโยชน์มากค่ะ ถ้ากรรมการได้ระดมความคิดเห็นและเขียนไว้เป็นลายลักษณ์อักษรประกอบกับเอกสารอื่นๆ

ด้วยศรัทธาและเชื่อมั่น
จุฑามาศ ราชประสิทธิ์
………………………………..

ยื่นหนังสือถึงกระทรวงวัฒนธรรมดีไหมอาจู
สวัสดีค่ะ
สำหรับการดำเนินการนั้น เห็นด้วยอย่างที่ทนายก้อยเขียนมาค่ะ เราควรจะต้องมีการแถลงข่าวด้วยนะคะ เชิญสื่อมวลชนมาพร้อมกันเลยค่ะ
พี่จุ
………………………….

สวัสดีค่ะ อาจู
ค้นไฟล์เก่าๆ ที่เคยเขียนและเสนอเรื่องที่เกี่ยวกับ มิดะ มาบ้าง ก็เลยส่งมาให้ หากจะเป็นประโยชน์บ้าง ก็ช่วยนำไปใช้ได้เลยและขอถือโอกาสให้ช่วยแนะนำด้วย หากมีข้อผิดพลาดในการสื่อความเผื่อจะได้นำไปปรับปรุงเขียนใหม่ให้ถูกต้องมากขึ้น

ปนัดดา.
……………………………….

สวัสดีค่ะทุกท่าน
ช่วงนี้เชียงรายฝนตกทุกวันเลยค่ะ คิดถึงหน่อไม้สดบนดอยนะคะ โดยเฉพาะหน่อไร่…ได้เข้าไปอ่านในเว็บ iamakha.com แล้วนะคะ ดีใจมากที่มีเว็บให้ความรู้ที่น่ารักมากลุ่มลึกและเป็นกันเอง

สำหรับประเด็นที่เกี่ยวข้องกับลานแดห่อง หรือลานวัฒนธรรมนั้นเป็นสิ่งที่ซับซ้อน และต้องใช้เวลาในการสร้างความเข้าใจให้คนทั่วไปได้รับรู้ ช่วยกันแก้ไข สร้างข้อเท็จจริงให้เผยแผ่ปรากฏแก่สาธารณะตั้งแต่การเรียกชื่อของลานวัฒนธรรมที่ศักดิ์สิทธิ์แห่งนั้น

แม้แต่ตัวเอง เมื่อเข้าไปทำงานในชุมชนอ่าข่าครั้งแรก ๆ เมื่อพ.ศ.2529 ชาวบ้านอ่าข่าบอกเราว่าลานนี้ชื่อลานสาวกอด เราก็เรียกลานสาวกอดมาโดยตลอด อ่านได้จากงานเขียนชิ้นแรกๆ ซึ่งเขียนไว้เมื่อพ.ศ. 2533 หลังจากเข้าไปทำงานในหมู่บ้านอาข่าได้ 4 ปี หมู่บ้านในปีนั้นมีการเปลี่ยนแปลงมากจนกระทั่งไม่มีใครมาร้องเพลงที่ลานวัฒนธรรมอีกเลย (เพราะไฟฟ้าเข้ามาถึงหมู่บ้านค่ะ)

จึงมีความเห็นว่า เราควรจะช่วยกันสร้างให้ทุกคนเข้าใจให้ได้โดยเป็นสื่อเอกสาร สื่อภาพเคลื่อนไหว สื่อเสียง และที่สำคัญคือ สื่อบุคคล อย่างพวกเราให้สามารถอธิบายได้ถึงข้อมูลที่แท้จริง ความจริง เรื่องจริง ของประเด็นลานวัฒนธรรมนี้โดยเลิกใช้คำว่า ลานสาวกอด เสียที

เด็กและเยาวชนของเราก็มีความสำคัญมาก ต้องพร้อมที่จะลุกขึ้นยืนอธิบายถึงข้อเท็จจริงของ”ลานสาวกอด” และ”มิดะ” หรือคำใดก็ตามที่ เราบอกว่ามันไม่มีจริงในประวัติศาสตร์ เราไม่เคยเห็น และเราไม่เคยปฏิบัติ โดยส่วนตัวซึ่งเป็นผู้บันทึกประวัติศาสตร์นี้เช่นกัน ก็จะเริ่มเขียนประวัติศาสตร์หน้าใหม่ลงบนที่เดิม เพื่อเป็นการสร้างความเข้าใจอีกทางหนึ่งค่ะ

ด้วยความนับถือในจิตวิญญาณที่ดีงามร่วมกัน
จุฑามาศ ราชประสิทธิ์
………………………………………………..

2.สมาชิกเว็บคนอาข่า www.khonakha.com

จากบล๊อก หาแนวทาง “คะจีมิดะ” (ทุกคนต้องอ่าน)
ขอความร่วมมือจากสมาชิกทุกท่าน
พี่ arun
เรื่องแดคว่องกับเรื่องหมี่ดะ ต้องแก้ไขพร้อมๆกันไป เพราะเรื่องสองเรื่องนี้เกิดขึ้นพร้อมกัน อาจเป็นโอกาสดีของอ่าข่าเราที่วันนี้พวกเราสามารถแสดงความคิดเห็นได้ตาม กฎหมาย หากเยาวชนอ่าข่า หรือเผ่าอื่นที่มีความคิดเห็นประการใดก็มาช่วยๆกันแสดงความเห็นได้นะ จะเเป็นพระคุณอย่างยิ่งเลย

น้อง The_112
คือเรื่องลานสาวกอดเนี่ยะหนูเคยแปลนะค่ะไปสอบถามบรรดาผู้อาวุโสต่างก้อว่า กันว่ามันไม่ได้เปนอย่างที่เข้าจัยกันลานนั้นเค้าเรียกว่าแดห่องเปนลาน วัฒนธรรมที่เปรียบเสมือนโรงเรียนในปัจจุบันซึ่งก้อจะมีผู้อาวุโสท่านหนึ่ง ประจำอยู่ที่นั่นคล้ายๆครูจะมีการสืบทอดการร้องเพลงต่างๆๆอาจมีการเกี้ยวกัน บ้างแต่ไม่ได้สมสู่กันอย่างที่ว่ากันมันเปนเรื่องที่ไม่น่่าจะมานำเสนอ เรื่องราวทั้งที่ไม่รุข้อเท็จจริงเพราะมันก่อหั้ยเกิดความเสื่อมเสียแก่ชน ผ่าของเราอย่างมากภาพพจน์ที่คนภายนอกมองก้อไม่ดีด้วยค่ะ

น้อง dusit
ผมว่านะครับเป็นความเข้าใจอย่างผิดๆ ตั้งแต่ตอนต้นๆที่เล่าต่อๆกันในหมู่คนที่ไม่รู้วัฒนธรรมประเพณีของเผ่าอาข่า เราอย่างถ่อมแท้ และบวกกับไม่ค่อยมีใครออกมาแก้ไขหรือเผยแพร่วัฒนธรรมในทางที่ถูกเรื่องดัง กล่าว เลยทำให้คนที่ไม่รู้จักวัฒนธรรมประเพณีเราอย่างถ่อมแท้เข้าใจผิดเพี้ยนไป ทางที่ดีนะครับเราควรถ่ายทำสาระคดีเกี่ยวกับวัฒนธรรมประเพณีบ้านเราอย่างถูก ต้องตามประเพณีบ้านเราหลายๆเทศกาลแล้วนำเสนอผ่าน ทางเว็บหรือลงในพื้นที่ที่คนส่วนใหญ่เข้ามาดูได้ง่ายๆโดยเจาะจงเฉพาะคนที่ ไม่รู้วัฒนธรรมประเพณีเรา เพื่อเป็นการอธิบายและเผยแพร่วฒนธรรมประเพณีเราไปในตัวด้วย ขอบคุณที่ให้แสดงความคิดเห็นครับ

พี่ meeju
ไม่ว่าจะเป็นบทเพลง บทภาพยนต์ ละคร การ์ตูน ไม่ว่าสื่อแขนงไหนๆ ก็ล้วนสืบค้นข้อมูลมาจากตำราหรือบันทึกของนักวิชาการ หรือนักเขียนยุคแรกๆด้วยกันทั้งนั้น ข้อมูลที่ผิดพลาด อาข่าเราปล่อยปละละเลยให้ผิดอยู่อย่างนั้นมานานด้วยเหตุปัจจัยหลายอย่าง อาข่าเราต้องยอมรับว่าเมื่อก่อน พวกเราไม่ค่อยมีปากมีเสียง เหตุด้วยเพราะด้อยการศึกษา พวกเราไม่มีนักวิชาการที่เป็นคนอาข่าจริงๆที่ สังคมยอมรับเราไม่มีกระบอกเสียงที่ทำให้สังคมมามองมาเข้าใจเรา ในความเป็นอาข่าได้อย่างถูกต้อง

ในวันนี้ของปัจจุบันก็ได้แต่หวังว่า
อาข่ารุ่นใหม่ จะเป็นอาข่าที่มีคุณภาพ คนที่ศึกษาอยู่ก็ควรตั้งอกตั้งใจศึกษาเล่าเรียนให้ถึงที่สุด อย่าลืมว่าการ ศึกษาคือการยกระดับมันสมอง และคุณภาพชีวิตของตัวเองและภาพรวมของอาข่า
ส่วนเรื่องปัญหาของอาข่า….
ในวันนี้ที่ทำได้ กับข้อมูลที่ผิดพลาดมาโดยตลอด
ความคิดเห็นส่วนตัวในเวลานี้
1. เขียนจดหมายชี้แจงไปที่ต้นสังกัด แต่ต้องออกโดยองค์กรอาข่าที่มีการจดทะเบียนอย่างถูกต้อง
2. หากใครอยู่ในสถานะ หรือมีศักยภาพพอที่จะเผยแพร่ ข้อมูลที่ถูกต้องออกสู่สาธารณชนก็ควรทำอย่างยิ่ง
3. อาข่าคนไหนเป็นคนเก่ง คนดัง ควรติดต่อไปออกรายการทีวีที่ดังๆ สักรายการเป็นกรณีพิเศษ ในหัวข้อหลักว่าด้วย ความผิดพลาดของข้อมูลของชนเผ่าอาข่า และเป็นประเด็นที่เสื่อมเสียอยู่จนถึงทุกวันนี้

น้อง my_memory
บอกตรงๆเลยนะค่ะ ว่าเร่องราวที่เขากล่าวถึง น้องไม่รุ้เรื่องเลย และไม่เคยได้ยินด้วยค่ะ แต่ก็เคยอ่านเจอในบทความต่างๆเกี่ยวกับเรื่องดังกล่าวเหมือนกัน บอกได้คำเดียวว่า ใช่หรอ มันใช่วัฒธรรมของเราหรอ… เศร้าค่ะทำไมสังคมต้องนำสิ่งที่ไร้ซิ่งข้อเท็จจริงมาเปิดเผยด้วยค่ะ น้องถามน้องๆที่รู้จักก็ไม่เห็นมีใครรู้เรื่องนี้สักคน หรือว่ามันเป็นเรื่องราวในอดีต แต่ก็ไม่น่าจะใช่นะค่ะ เพราะเห็นพี่ๆหลายคนก็ไม่ทราบเรื่องดังกล่าวเหมือนกัน แปลกนะค่ะ ทำไมสื่อทุกสื่อจึงชอบนำเสนอแต่สิ่งที่ไม่ดี นำเสนอแต่แง่ลบ..

ถ้าหากนำเสนอสิ่งดีๆก็น่าชื่นชมนะค่ะใช่ว่าจะไม่มีการศึกษาสักหน่อย ทำไมไม่รู้จักสืบค้นหาข้อมูล ข้อเท็จจริงก่อน ..และอยากจะบอกว่าการที่มนุษย์ หรือสิ่งมีชีวิตใดๆจะ….เพื่อสืบทอดเผ่าพันธุ์ ไม่จำเป็นหรอกค่ะที่จะต้องมีการสอนอะไรแบบนี้ (มีโมโหนิดๆอ่ะ เหอะๆ) เพราะสิ่งมีชีิวิตทุกชนิดย่อมเรียนรู้มันได้ด้วยตัวเองและโดยเฉพาะมนุษย์นะค่ะ ที่นับว่าเปงสิ่งมีชีวิตที่มีการพัฒนามากที่สุด.. น่าเสียใจ เสียดายนะค่ะ ที่สังคมทุกวันนี้เขาจ้องแต่จะนำเสนอสิ่งไม่ดี แง่ลบ ของคนอื่น…

น้อง pentor
สื่อต่างๆนับวันจะยิ่งกว้างไกลและรวดเร็วมากขึ้นผู้คนก็ได้รับหรือเสพข่าวสารต่างๆเข้าไป ข่าวสารมีทั้งเรื่องจริงและไม่จริงซึ้งตรงจุดนี้เราผู้รับข่าวสารเองต้องรู้จักแยกแยะว่า เรื่องไหนน่าจะจริงหรือไม่จริง เราไม่ควรเชื่อทุกอย่างที่เราเห็นเราได้ยินมาในเรื่องที่เกี่ยวกับเรื่องราวต่างๆของคนอาข่าเรา ทุกวันนี้มีอะไรหลายอย่างบิดเบือนไปจากความจริง ส่วนหนึ่งมาจากการได้รับข้อมูลมาแบบผิดๆและไม่ได้ศึกษาข้อมูลอย่างละเอียดของผู้ที่เก็บข้อมูลมาจึงนำมาสู่ความผิดที่ไม่น่าให้อภัย

เข้าใจครับว่าคนทุกคนคงไม่เหมือนกัน ความมักง่ายและการมองข้ามสิ่งเล็กๆไปก็อาจนำมาสู่ปัญหาและความเข้าใจผิด ตรงนี้สำคัญมากเหมือนกัน อีกส่วนที่เราต้องมองกลับมาคือคนที่ให้ข้อมูล แน่นอนว่าคนให้ข้อมูลต่างๆคือคนอาข่าเราเอง การให้ข้อมูลผิดๆ การให้ข้อมูลที่ไม่กระจ่าง ตัวผู้ให้ข้อมูลเองเข้าใจเรื่องราวของตัวเองมากน้อยเพียงใด เข้าใจคำถามของผู้ถามเพียงใด

นับวันนี้เราเองก็ต้องเข้าใจครับว่าสื่อต่างๆที่ถ่ายทอดออกมาทั้งทางด้านบทเพลง หนัง หรือการ์ตูน วันนี้มันเข้าไปฝังอยู่ในสมองคนแล้วซึ้งก็มีส่วนใหญ่เชื่อในสิ่งที่เขาได้รับรู้และเห็นมา มันเป็นการยากมากเลยที่จะไปเปลี่ยนความเชื่อของคน แต่ก็ใช่ว่าจะไม่มีทางไปแก้ไขได้มันเหมือนคราบสกปรกครับล้างออกยาก น้ำเปล่าบางทีก้อล้างไม่ออก แต่ถ้าเราใช้น้ำยาที่สามารถล้างมันออกก็ออกมาแบบง่ายดาย

ฉะนั้นการที่จะไปเปลี่ยนอะไรก็ตามต้องใช้เวลาครับ ค่อยๆให้ผู้คนรับข่าวสารที่เป็นจริง เราคนอาข่าทุกคนต้องช่วยกันบอกกับเพื่อนๆ หรือคนรู้จักถึงข้อเท็จจริงต่างๆ คนที่ไปเรียนหรือทำงานในเมืองใหญ่ๆก้อคือกำลังสำคัญ ช่วยกันคนนิดหน่อย ผมเชื่อเสมอว่าไม่มีอะรัยไกลเกินความสามารถถ้าเราคิดจะทำ จงภูมิใจเถอะครับได้เกิดมาเป็นคนอาข่า

น้อง Charisa.cha.cha ( สาวลาหู่ )
เป็นลาหู่นะคะ แต่อยากจะแสดงความคิดเห็นและเอาใจช่วยพี่น้องอาข่าทุกคน หญิงรู้เรื่องราวของมิดะจากการดูหนังไทยเรื่องหนึ่ง และรู้สึกแปลกใจในสิ่งที่คนไทยได้นำเสนอ ก็เลยไปถามเพื่อน และผู้ใหญ่ชาวอาข่าค่ะ เพราะคิดว่ามันไม่น่าจะเป็นจริงอย่างที่หนังเรื่องนี้ได้นำเสนอ คำตอบที่ได้รับคือไม่เป็นความจริงตามที่หนังนั้นได้นำเสนอ เป็นสิ่งน่าเห็นใจที่ว่าสมัยก่อนเราในฐานะชนกลุ่มน้อยไม่มีการศึกษา หรือ ไม่มีปากเสียงพอที่จะสามารถอธิบายสิ่งที่ถูกต้อง แต่ตอนนี้พี่น้องอาข่ามีการศึกษามากขึ้น เป็นโอกาสที่เราจะสร้างความเข้าใจที่ถูกต้องอีกครั้งหนึ่งนะคะ ก็ขอเอาใจช่วยพี่น้องอาข่าทุกคน ให้กล้าที่จะปกป้องศักดิ์ศรีของตนเองนะคะ
(((คนอื่นจะไปรู้อาไรเกี่ยวกับอาข่าเท่าคนอาข่าหล่ะจิงป่ะคะ)))สู้ๆนะคะ

 แกเป็นเด็กที่ไม่ยอมทิ้งการเรียนง่ายหรอกค่ะ อะไรจะเกิดขึ้นก็ตามแต่แกต้องเรียน เออ…ลืมบอกไปค่ะว่าสามีถูกจับเข้าคุกแล้วตอนนั้น ลูกก็กลับมาอยู่บ้านเรียนจนจบม.3 แล้วแกก็ไปสอบที่โรงเรียนในตัวเมือง แกบอกว่าจะเรียนสายอาชีพ ฉันก็ให้แกไปติวสอบกับเพื่อนของแกที่ในเมืองในตัวจังหวัด จนกระทั่งลูกสาวก็สอบติดตามที่แกหวังไว้ อีกประมาณ 15 วันก็จะเปิดเรียนแล้ว ลูกสาวแกดีใจมากเลยนะค่ะ (ยิ้ม)

แต่อย่างที่เขียนไว้ในชื่อเรื่องว่า “ชีวิตที่ไม่สมหวัง” จู่ๆ พ่อของแก ก็ออกมาจากคุก แล้วเกิดอะไรขึ้นล่ะค่ะ พ่อของแกบอกว่า ไม่ต้องไปเรียน ถ้าอยากเรียนก็ให้ไปเรียนาระยะสั้นที่วิทยาลัยสารพัดช่างแห่งหนึ่งในประเทศไทย  แต่ลูกสาวไม่อยากไป ก็เกิดการทะเลาะเกิดขึ้นจนพ่อของแกลงไม้ลงมือตีลูกสาว และฉันผู้เป็นแม่เข้าไปห้ามก็โดนตีไปด้วย

ครั้งนั้นเรื่องที่เกิดขึ้นก็ถึงหูของคุณปู่ของลูกสาว ก็คือพ่อของสามีแหละค่ะ จนต้องมาช่วยแก้ปัญหาให้ คุณปู่ก็เลยเอาลูกสาวไปอยู่ด้วยที่บ้านใหญ่ แต่ฉันไม่อยากให้ไปค่ะ มันก็จริงอยู่ที่คุณปู่รักลูกสาวของฉัน แต่คุณย่าของเธอไม่รัก และอีกอย่างลูกๆ ของพี่ชายของสามีฉันก็เยอะมากเหมือนกัน แล้วลูกสาวฉันจะต้องไปอยู่ร่วมกันกับเด็กอื่น

ถึงแม้ว่าปู่จะอยู่ด้วย แต่ก็อยู่ไม่ตลอด แต่มันก็เป็นทางออกที่ดีที่สุดแล้ว  ช่วงนั้นที่ฉันอยู่กับสามีและลูกสาวอีก 2 คน กัน ช่วงนั้นสามีฉันไม่ไปทำงานค่ะ มีตำรวจมาหาเขาตลอด แต่เขาบอกว่าเขาไม่อยากทำแล้ว อยากเลิก แต่อย่างที่เขาเคยพูดไว้ว่า ยังไงมันก็เป็นไปไม่ได้ที่เขาจะได้เลิกทำ  แต่ถึงอย่างนั้นเขาก็ไม่ไปอยู่ดี ฉันก็ไม่รู้ว่าเขาคิดอะไรอยู่ แต่ฉันเห็นตอนดึกๆ เขาจะนั่งเขียนอะไรของเขาก็ไม่รู้ตรงหน้าโต๊ะทำงานของเขานั้นแหละ

ฉันก็ไม่รู้อ่ะนะ เพราะถึงแม้ว่าจะเห็นก็อ่านหนังสือไม่ออกอยู่ดีพอวันรุ่งขึ้น ฉันก็ไม่หาผักกับเพื่อนของฉัน ตามประสาของแม่บ้านด้วยกัน ฉันกลับจากการหาผักก็ประมาณช่วงเย็นๆ แล้ว ฉันก็เอาผักที่หามาได้เทออกแล้วจะคัดแยกตามประเภทของมัน แต่สามีฉันก็มาบอกฉันว่าเขาหน่ะ หิวข้าวให้ฉันทำอาหารเร็วๆ

แต่ฉันก็บอกว่าเดี๋ยวก่อนกำลังจะทำให้ ระหว่างนั้นเขาก็เขามาแล้วก็ควั้มถาดผักของฉัน แล้วก็ตะโกนใส่ฉัน และในขณะนั้นลูกสาวคนโตก็เดินเข้ามาในบ้านพอดี ก็เห็นเหตุการณ์ ก็เลยเข้ามาห้าม แล้วแกก็บอกกับพ่อว่าอย่าทำ

(เจอกันในตอนที่11)