จึ หรือ “tseevq” ตามภาษาอาข่า เป็นการนับรายนาม หรือชื่อของบรรพชนชนเผ่าพื้นเมืองอาข่าที่ได้จากไปแล้ว ชนเผ่าอาข่าตั้งชื่อบุตรตามบิดาโดยนำเอาคำลงท้ายของบิดามาเป็นคำนำหน้าชื่อบุตร เพื่อที่ให้ชื่อไล่เรียงตามชื่อบรรพบุรุษ เริ่มตั้งแต่บรรพบุรุษคนแรกและลงมาเรื่อยๆจนกว่าตระกูลนั้นๆจะสูบสิ้นกันไป

1.เพื่อสืบทอดตระกูลชนเผ่าอาข่า และสืบทอดบรรพบุรุษ ซึ่งว่าด้วยนามสกุลของตัวเอง

2.เพื่อสืบสานตระกูลเครือญาติ สืบหาสายเลือดเชื้อสาย ความเป็นญาติพี่น้อง

3.เวลาเกิดเเหตุการณ์คับขัน หรือสิ่งเลวร้ายขึ้นกับตนเอง มีความเชื่อว่า ถ้านับ “จึ” ชื่อบรรพบุรุษตนเองได้ จะแคล้วคลาด รอดพ้น ปลอดภัยจากภยันตรายทั้งปวง

4.มีข้อห้ามเด็ดขาด “ห้ามแต่งงานกับคนในตระกูลเดียวกัน (นามสกุลเดียวกัน)” ถ้าช่วงห่างของ “จึ” ยังไม่ถึง 7 ชั่วโครตไป ต้องนับ “จึ” เพื่อตรวจสอบดูว่า เป็นญาติพี่น้องกันหรือไม่

5. เมื่อคนในตระกูลใดตระกูลหนึ่งเสียชีวิตลง ผู้นำสวด คือ “พี๊มา” [Pirma] จะทำิพิธีสวดและท่อง “จึ” ของตระกูลนั้นๆ ทั้งนี้เพื่อส่งวิญญาณไปสู่สุคติ และไปพบกับบรรพบุรุษของตนเอง

“จึ” tseevq ตั้งแต่ ซุ่มมิโอ๊ ถึง หม่อ โป่ว เส้อ (นับจากซ้ายไปขวา)

ปล. คำอ่านภาษาไทย ไม่ถูกต้องตามคำออกเสียงภาษาอาข่าอย่าง 100%

เวลาทำงาน เวลาอ่านหนังสือ เวลาทานข้าว พูดได้ว่า ทุกโอกาสผมมักจะฟังเพลงอาข่าประจำ แม้จะยืนยงอยู่ในเมืองศรีวิไลอันห่างไกลจากถิ่นฐานบ้านเกิด มีใครบ้างเหมือนปฏิบัติเหมือนผม เชื่อว่า มีหลายคนฟังเพลงอาข่าประจำ และเชื่อมั่นว่า หลายๆคนที่ดั้งด้นออกจากบ้านไปไม่ได้ฟัง อาจเป็นเพราะว่า อยู่ในสังคมเมืองที่ไม่อาจเปิดตัวได้ อาจเป็นเพราะว่า หาที่ฟังเพลงอาข่าไม่ได้ อาจเป็นเพราะว่า ฟังแล้วไม่รู้เรื่องทำให้ต้องทิ้งไป อาจเป็นเพราะจงใจไม่ต้องการฟังเพลง อาจเป็นเพราะว่า ไม่มีแรงจูงใจ หรืออาจเป็นเพราะว่า มันไม่ทันสมัยไปร้องที่ไหนไม่ได้ เป็นต้นแล.

ประมาณ 10 ปีที่แล้ว การจะหาฟังเพลงอาข่านั้น (สำหรับผม) ยากมาก ตอนผมอยู่ มัธยมต้น จนถึง ป.ตรี ปีแรก ยังฟังเพลงจากม้วนเทปอยู่เลย มีอยุ่ประมาณ 2-3 ม้วน ไม่มีโอกาสได้ฟังเพลงอาข่าจากแผ่นซีดี ไม่ได้ดูมิวสิควีดีโอเพลงเหมือนปัจจุบัน ผมจำได้อย่างแม่นยำ ช่วงที่เพลงอาข่าบูมมากที่สุด ก็คือช่วงที่นักร้องชายอาข่า มีชื่อว่า “จังโบ” (jarbo)  จากประเทศจีน มาแสดงคอนเสริต์อาข่าในประเทศไทย ช่วงนั้นเองที่มีโอกาสได้ฟังแผ่นเพลงซีดีอาข่า

สำหรับผมในยามที่เหงา ท้อแท้ หรือหมดกำลังใจ ทางหนึ่งคือ หันเข้าหาฟังเพลงอาข่า มีบทเพลงอาข่ามากมายทำให้คลายเหงา คลายความคิดถึง ให้กำลังใจ เพิ่มพลังในการดำเนินชีวิต ให้แง่มุมคติสอนใจอาข่า ซึ่งก็หาฟังได้ตามโลกอินเตอร์เน็ต เช่น youtube และตามเว็บชนเผ่าอาข่า

ปัจจุบันหาฟังเพลงอาข่าได้ง่ายมาก แค่เราเข้าไปในโลกอินเตอร์เน็ต โดยเฉพาะเว็บขึ้นชื่ออย่าง youtube มีพี่ๆน้องๆอาข่าได้อัพโหลดไว้มากมาย เพียงแค่เราใช้คีย์ค้นหาใน google หรือ youtube เช่น คำว่า เพลงอาข่า akha song akha music or aqkaq เมื่อค้นหาแล้วจะโผล่รายการเพลงออกมามากมาย คลิกตามไปฟังจากลิงค์ต่างๆนั้นได้เเลย

ท่านที่อัพโหลดเพลงอาข่าไว้ใน youtube ที่ค่อนข้างมาแรง และอัพเดทตลอดเวลา นับได้มีไม่กี่ท่าน โดยมีการใช้ชื่อในการอัพโหลดเพลงต่อไปนี้

- Akhasong ตอนนี้มีเพลงอาข่าทั้งหมด 71 เพลง มีการอัพเดทอย่างสม่ำเสมอ มีทั้งเพลงอาข่าไทย เพลงอาข่าจีน และเพลงอาข่าพม่า เพลงส่วนใหญ่จะเ้น้นเนื้อหาอาข่าโดยตรง
- Chaiceenee มีเพลงอาข่าอยู่ทั้งหมด 22 เพลง ส่วนใหญ่เป็นเพลงอาข่าจากประเทศจีน (เป็นน้องอาข่าจากบ้านแม่เต๋อ)
- Akhamalay ส่วนใหญ่เป็นเพลงอาข่าจากพม่า (Merma Dawq car) มีเพลงพม่ารวมอยู่ด้วย ไม่ได้นับดูว่า มีเพลงอาข่าเท่าไร แต่ค่อนข้างเยอะเเหมือนกัน มีการอัพเดทอย่างสม่ำเสมอด้วย
- Lochingcha เป็นน้องที่รู้จักกัน มีเพลงอาข่าอยู่ทั้งหมด 45 เพลง มีทั้งเพลงอาข่าไทย อาข่าจีน และอาข่าพม่า น้องคนนี้ได้อัพโหลดเพลงฮานีอาข่าไว้เยอะเลยทีเดียว ( ใครยังไม่เคยฟังเพลงฮานีอาข่า..ตามไปฟังได้)
- Charat1982 มีอยู่ทั้งหมด 40 เพลง น้องคนนี้อัพโหลดเพลง จังโบ ไว้เยอะเลยทีเดียว ตั้งแต่ชุดแรกถึงชุดปัจจุบัน

นอกเหนือจากชื่อข้างบนแล้วก็มีชื่อ  khonakha danrtavzaq somboonstudio eturet Prisananana  Aeksaje annenunutun tonzung  Sinsouk  CarlZha เป็นต้น เท่าที่ดูรายชื่อเหล่านี้แล้วยังอัพเพลงไว้ได้ไม่เยอะ

ตอนนี้ผมกำลังรวบรวมเพลงเหล่านี้ให้มาอยู่ในที่เดียวกัน โดยสร้างหน้าหน้าเว็บเพลงอาข่าขึ้นมา (พูดไว้ในบทความที่แล้ว) ตามไปฟังกันได้ที่  ฟังเพลงอาข่า

เพราะอะไรต้องฟังเพลงอาข่า จากบ้านมานาน มาอยู่ในสังคมเมือง โอกาสที่จะสื่อด้วยภาษาอาข่ากันและกัน แทบจะไม่มีเลย วันวานพูดไทย พูดฝรั่ง พูดภาษาต่างชาติพันธุ์ ขณะเพื่อนอาข่าด้วยกันยังพูดภาษาไทยอยู่ตลอดเวลา อย่างนี้มีโอกาสที่จะลืมเลือนภาษาและวัฒนธรรมตนเองหรือเปล่า??

ผมมั่นใจว่า ถ้าฟังเพลงอาข่าประจำ ช่วยให้ไม่ลืมภาษาได้ ช่วยให้ไม่ให้ละเลยประเพณีวัฒนธรรมได้ ช่วยจรรงโลงใจไม่ให้ลืมชาติกำเนิดได้ ช่วยให้สำนึกรักบ้านเกิดได้ ช่วยให้ธำรงรักษาประเพณีของตนเองไว้ได้ แม้จะไม่เต็มร้อยเปอร์เซ็นก็ตาม ท้ายสุดอาจช่วยให้ท่านยังมั่นคงนับถือบรรพบุึรุษนานเท่านาน…

นานๆทีผมจะมาอัพเดทเว็บ ที่ไม่ได้เข้ามาอัพเดท ก็มีสาเหตุหลายอย่าง เช่น ไม่มีไอเดียในการเขียน ไม่มีโอกาสได้ติดตามข่าวสารอาข่า (อยู่ไกลๆ) หน้าที่การงานยุ่งบ้าง หรือว่า ขี้เกียจอัพเดท (สำคัญเลย) อย่างไรก็ตามจะพยายามอัพเดทข้อมูลให้ได้อ่านอย่างสม่ำเสมอ (เดือนละครั้งก็ยังดี)

หลังจากที่ผมได้ยกเลิกเว็บคนอาข่า “khonakha.com” ไปแล้ว ผมก็พยายามทำเว็บเดียวให้กลายเป็นจุดส่วนรวมชนเผ่าพื้นเมืองอาข่า โดยที่สามารถค้นหาทุกสิ่งอย่างที่ต้องการได้ในเว็บเดียว (ความฝันในอนาคต)

ทำเว็บนี้ก็มานานแล้ว แต่ยังไม่ได้พูดถึงรายละเอียดของเว็บนี้ว่า มีอะไรบ้าง เว็บประกอบด้วยกี่ส่วน ส่วนไหนว่าด้วยเรื่องอะไร วันนี้ขอพูดถึงส่วนประกอบต่างๆของเว็บนิดหนึ่ง เพื่อที่ผู้อ่านจะได้เข้าถึงข้อมูลง่ายมากขึ้น

ณ ปัจจุบัน เว็บประกอบด้วย 3 ส่วนใหญ่ 1.เว็บหนัาหลัก (Main) 2.หน้าบอร์ด (Forum) 3.หน้าเพลงอาข่า (Music)

- หน้าเว็บหลัก (Main) อย่างที่เห็นอยู่ ส่วนใหญ่แล้วจะเกี่ยวกับบทความ หรือข้อมูลสั้นๆเกี่ยวกับอาข่า เป็นบทความที่ผมกับน้องบางคนเขียนขึ้นมา บางบทความก็นำมาจากเว็บไซต์อื่น และจากหนังสือที่เกี่ยวกับอาข่า นอกเหนือจากนั้นจะเป็นลิงค์ต่างๆทีเชื่อมโยงไปยังเว็บไซต์อื่น อยู่ทางขวามือ เว็บหน้าหลักนี้ ผู้อ่านไม่สามารถเป็นสมาชิกได้ มีเพียงแต่อ่านบทความ และแสดงความคิดเห็นได้เท่านั้น

- หน้าเว็บบอร์ด (Forum)  ส่วนนี้สร้างไว้ให้สมาชิกแบ่งปันข้อมูลต่างๆ ไม่ว่าจะเป็น ประวัติศาสตร์อาข่า ประเพณีวัฒนธรรมอาข่า รูปภาพอาข่า ภาษาอาข่า และบางส่วนที่ไม่เกี่ยวข้องกับชนเผ่าอาข่า (ต้องสมัครสมาชิกถึงจะโพสข้อมูลต่างๆได้) โดยสมาชิกสามารถโพสรูปภาพ โพสวีดีโอ โพสบทเพลง แสดงความเห็น โต้ตอบกับเพื่อนๆ และโพสข้อมูลต่างๆได้ตามใจชอบ

- หน้าเพลงอาข่า (Music) เป็นหน้าที่รวบรวมเพลงอาข่าจากหลายๆที่เข้ามาไว้ด้วยกัน โดยมีเพลงอาข่าจีน เพลงอาข่าพม่า เพลงอาข่าไทย เพลงทั้งหมดทีลงไว้ส่วนใหญ่ก็นำมาจาก  youtube  ซึ่งเป็นบทเพลงที่พี่ๆน้องๆอาข่านำมาโพสไว้ในเว็บดังกล่าว ต้องการให้น้องๆพี่ๆอาข่าได้ฟังเพลงอาข่าหลากหลายจากเว็บนี้ ตอนนี้ผมยังรวมเพลงได้ไม่มากเท่าไร แต่ก็จะพยายามรวบรวมเพลงอาข่ามาไว้ที่เว็บนี้ให้ได้เท่าที่จะสามารถ

อนาคตอาจจะต้องเพิ่มหน้าอื่นๆขึ้นมา รอติดตามกันนะครับ

ถ้าจะเข้าไปชมหน้าบอร์ด กับ หน้าเพลงอาข่า ให้ดูที่เมนูหน้าหลักด้านบนมีคำว่า “Forum and Music” คลิกเข้าไปได้เลยครับ